Nakijken met ChatGPT: hoe werkt dat?

Disclaimer: Wij van Wc-eend

In dit artikel beschrijf ik (Kars) hoe je met AI zou kunnen nakijken. Ik hoop echt meerwaarde te bieden door verschillende opties te behandelen en eerlijk te beschrijven wat de voor- en nadelen zijn. Wel belangrijk is de kanttekening dat ik natuurlijk van ToetsTester ben. Een beetje Wij van Wc-eend dus... Toch denk ik dat je er veel uit kunt halen, dus veel leesplezier!

De stappen van nakijken met AI

Als je hebt besloten om met AI na te kijken, zijn er verschillende stappen die je bijna altijd moet doorlopen. De volgorde kan per school of vak verschillen, maar in de praktijk kom je meestal uit op deze vijf stappen.

1. Maak een toets

Om iets na te kijken, heb je eerst een toets nodig. De toets en het correctievoorschrift kun je maken op basis van eerdere jaren, zelf helemaal uitschrijven of met AI laten genereren. Dat kan met specifieke betaalde tooling, maar ook met je Gemini-, ChatGPT- of Copilot-account.

Een paar collega's in het onderwijs hebben hier mooie hulpmiddelen voor gemaakt:

Wanneer je de toets en het correctievoorschrift hebt gemaakt, is het tijd om de toets af te nemen.

2. Neem de toets af

Je toets afnemen kan op verschillende manieren. Je kunt dit gewoon met pen en papier doen, of je leerlingen een digitale toets laten maken. Als je digitaal toetst, zijn Google Forms, Test-Correct en Woots bekende opties.

In dit artikel gaan we ervan uit dat de toets op papier wordt gemaakt. Dat betekent dat je na afloop nog een extra stap hebt: de toetsen digitaliseren.

3. Digitaliseer de toets

Een papieren toets op je laptop krijgen kan soms een gedoe zijn, zeker als je met A3-vellen hebt gewerkt of als leerlingen meerdere losse blaadjes hebben ingeleverd. In de praktijk zijn er een paar logische routes:

Gebruik de scanner of printer op school. Die heeft vaak een scanfunctie waarmee je meerdere pagina's in een keer kunt verwerken.
Maak foto's met je telefoon. Dit werkt vooral goed bij kleine aantallen en als je zorgt voor goed licht.
Gebruik een scanfunctie op je telefoon, bijvoorbeeld via Google Drive.

Let bij het scannen vooral op leesbaarheid. AI kan veel, maar wazige foto's, scheve pagina's en half weggevallen antwoorden blijven lastig. Hoe netter de scan, hoe minder tijd je later kwijt bent aan controleren.

4. Kijk de toets na

Hier zit de crux van het hele proces. Hoe ga je de gedigitaliseerde toetsen nu nakijken? In grote lijnen zie ik drie opties: een losse LLM zoals ChatGPT of Gemini, een zelfgebouwde applicatie of een externe applicatie zoals ToetsTester.

Dit zijn de belangrijkste verschillen op een rij:

Onderdeel	Losse LLM, zoals ChatGPT of Gemini	Zelfgebouwde applicatie	ToetsTester
Aanpasbaarheid van scores	Kan, maar meestal handmatig per antwoord of per prompt.	Volledig zelf te bepalen, als je het bouwt.	Scores blijven aanpasbaar voordat je ze definitief maakt.
Aanpasbaarheid van de manier van nakijken	Hoog, want je kunt je prompt steeds wijzigen. Dat kan ook voor inconsistentie zorgen.	Hoog, maar elke wijziging kost bouw- en testwerk.	Het correctievoorschrift en de feedback zijn aanpasbaar binnen een vaste nakijkflow.
Juridische en privacydekking	Hangt sterk af van je account, instellingen en schoolbeleid.	Ben je zelf verantwoordelijk voor. Denk aan AVG, opslag, logging en verwerkersafspraken.	Ontworpen voor onderwijsgebruik, met aandacht voor AVG, menselijk toezicht en documentatie.
Opsplitsen van leerlingen	Meestal handwerk: je moet losse bestanden of duidelijke tekstblokken aanleveren.	Kan, maar je moet zelf PDF-verwerking en controles bouwen.	Ondersteunt het opsplitsen van scans naar losse leerlingen.
RTTI- of Bloom-classificatie	Mogelijk met een goede prompt, maar niet standaard ingebouwd.	Mogelijk als je het zelf toevoegt.	Beschikbaar als analyse bovenop het nakijkproces.
Handschriftherkenning	Wisselend. Je bent afhankelijk van de uploadmogelijkheden en kwaliteit van het model.	Mogelijk via OCR of vision-modellen, maar technisch complex.	Ingebouwd voor handgeschreven toetsen.
Beperkingen in bestandslengte	Context- en uploadlimieten kunnen snel in de weg zitten bij grote klassen.	Afhankelijk van je eigen technische keuzes en budget.	Gericht op complete toetssets en grotere nakijkrondes.
Kosten	Vaak gratis of beperkt betaald, afhankelijk van je AI-account.	Laag in gebruik, maar de bouwtijd en het onderhoud kosten wel degelijk iets.	Gratis tot 75 toetsen per maand; daarna vanaf 10 euro per maand.

Een losse LLM is vooral interessant als je klein wilt beginnen en wilt experimenteren. Je kunt snel testen of een correctievoorschrift duidelijk genoeg is en of AI zinvolle feedback geeft. Het nadeel is dat je veel proceswerk zelf blijft doen: bestanden knippen, prompts herhalen, scores overnemen en resultaten controleren.

Een zelfgebouwde applicatie kan aantrekkelijk zijn als je technisch bent en precies weet wat je nodig hebt. Je kunt de flow volledig naar je hand zetten. Daar staat tegenover dat je ook verantwoordelijk wordt andere zaken: foutafhandeling, privacy, opslag, updates, modelwissels en controles.

Een externe applicatie zoals ToetsTester is bedoeld voor docenten die vooral het nakijken zelf sneller willen maken. Je levert de toets, leerlingantwoorden en het correctievoorschrift aan, waarna de applicatie het voorbereidende werk doet. Jij blijft verantwoordelijk voor de eindbeoordeling.

5. Deel de feedback met leerlingen

Na het nakijken begint eigenlijk het belangrijkste deel: wat gaan leerlingen met de feedback doen? AI kan sneller feedback formuleren, maar die feedback heeft pas waarde als leerlingen hem begrijpen en gebruiken.

Je kunt de feedback op verschillende manieren delen:

Geef per leerling korte persoonlijke feedback mee, met de belangrijkste verbeterpunten.
Bespreek klassikaal de fouten die vaak terugkwamen.
Laat leerlingen een verbeterpunt kiezen en hun antwoord op basis daarvan herschrijven.
Gebruik de analyse om te bepalen welke stof je nog een keer moet uitleggen.

Mijn advies: deel niet alleen het cijfer. Juist de combinatie van score, uitleg en een concreet verbeterpunt maakt AI-nakijken nuttig voor leerlingen. Controleer de feedback wel altijd voordat je die deelt, zeker bij gevoelige of complexe antwoorden.

Nakijken met je eigen LLM? Een start

Wil je laagdrempelig beginnen met een losse LLM? Dan kun je onderstaande prompt gebruiken als startpunt. Plak daarna je correctievoorschrift en een leerlingantwoord in hetzelfde gesprek.

Je bent een nakijkassistent voor een docent.

Doel:
Kijk het antwoord van de leerling na op basis van het correctievoorschrift. Geef een voorstel voor de score en korte, begrijpelijke feedback.

Belangrijke regels:
- Gebruik alleen het correctievoorschrift als beoordelingskader.
- Verzin geen extra eisen.
- Geef geen definitief cijfer, maar een voorstel dat de docent moet controleren.
- Benoem twijfelgevallen expliciet.
- Geef feedback in maximaal drie zinnen.

Output:
1. Voorgestelde score:
2. Korte onderbouwing:
3. Feedback voor de leerling:
4. Twijfelpunten voor de docent:

Correctievoorschrift:
[plak hier het correctievoorschrift]

Antwoord van de leerling:
[plak hier het antwoord van de leerling]

Tip van Flip: begin klein: pak een vraag, drie leerlingantwoorden en vergelijk het AI-voorstel met je eigen oordeel. Als dat goed werkt, kun je sneller doorwerken en het groter aanpakken. Veel succes!